دستورالعمل و نکات ساخت وبلاگ

در دنیای امروز، سواد تنها به خواندن و نوشتن محدود نمی‌شود؛ بلکه شامل توانایی بیان اندیشه در فضای دیجیتال و ارتباط با دیگران از طریق فناوری نیز هست. یکی از ابزارهای ارزشمند برای تمرین این مهارت‌ها، وبلاگ‌نویسی است.

در این مقاله به آموزش ساخت اکانت وبلاگ مطابق گروه بندی کلاسی می پردازیم و امید است که با بهره‌گیری از این راهنما، هر یک از شما بتوانید از فضای مجازی به عنوان ابزاری برای آفرینش، یادگیری و تأثیرگذاری مثبت استفاده کنید.

امروزه وبلاگ‌نویسی یکی از بهترین راه‌ها برای بیان اندیشه‌ها، تمرین نوشتن و اشتراک‌گذاری دانش است. در این آموزش، با سایت بلاگفا آشنا می‌شویم و یاد می‌گیریم چگونه وبلاگ خود را بسازیم و نخستین مطلبمان را در آن منتشر کنیم.

«یادگیری، نخستین گام در مسیر ساختن آینده است.»

افلاطون

واژهٔ وبلاگ اولین‌ بار توسط یورن بارگر استفاده شد که یک هم‌آمیزی از دو واژهٔ وب و لاگ است. واژهٔ لاگ، واژه‌ای‌ست از ریشه واژهٔ یونانی لوگاس که در قرون میانه در معنای دفتر گزارش سفر کشتی‌ها به کار می‌رفته‌است. لاگ در زبان تخصصی رایانه به پرونده‌هایی گفته می‌شود که گزارش وقایع رخ‌داده در رایانه را ثبت می‌کنند. بلاگ نیز شکل کوتاه‌شدۀ وبلاگ است. وبلاگ یا صورت فارسی شده آن یعنی تارنگار که به آن تارنوشت، یا وب‌نوشت (به انگلیسی: Blog) هم می‌گویند، نوعی وبگاه و محلی برای فعالیت روزنامه‌نگاری است که حاوی اطلاعاتی مانند: گزارش روزانه، اخبار، یادداشت‌های شخصی یا مقالات علمی مورد نظر طراح آن است. وبلاگ ترکیبی از دو کلمهٔ «web» و «log» به معنای ثبت وقایع روزانه است.

نخستین تارنگار دنیا SCRIPTING NEWS متعلق به دیوید واینر بود. در آغاز سال ۱۹۹۹ ۲۳ تارنگار در اینترنت وجود داشت و در عرض چند ماه تعداد آن‌ها به میلیون‌ها تارنگار رسید که از نقاط مختلف جهان می‌نوشتند. در ایران نخستین تارنگار را سلمان جریری دانشجوی ۲۳ سالۀ مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی امیرکبیر، در ۱۶ شهریور ۱۳۸۰ ایجاد کرد و موج وب‌نویسی در مهرماه ۱۳۸۰، توسط حسین درخشان روزنامه‌نگار مقیم تهران مقاله‌ای با عنوان «چگونه در اقیانوس اطلاعاتی این روزها غرق نشویم» در مجلۀ دنیای کامپیوتر در ایران آغاز شد. نخستین تارنگار فارسی‌زبان ایرانی با استفاده از «بلاگ اسپات» و دو ماه پس از یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ راه‌اندازی شد. چند ماه بعد نخستین ارائه‌دهندهٔ خدمات تارنگار فارسی یعنی «پرشین بلاگ» راه‌اندازی شد. در سال اول حدود ۱۰۰ تارنگار ایجاد شد و سال‌های بعدی با ایجاد سرویس‌های پرشین بلاگ، بلاگ اسکای و بلاگفا و… به ده‌ها هزار رسید.

پیش از شروع آموزش لازم است دانش آموزان هر پایه در کلاس خود مطابق آنچه در کلاس بیان خواهد شد به صورت گروه‌های ۵ نفره تقسیم شوند. هر گروه یک سرپرست و یک نام باید برای خود انتخاب کرده و مطابق آموزش برای گروه خود یک وبلاگ ایجاد کند. کلیه فعالیت‌های فردی و گروهی در هر گروه باید در وبلاگ درج گردد.

🧭 بخش اول: آشنایی با بلاگفا

بلاگفا (Blogfa.com) یکی از قدیمی‌ترین و محبوب‌ترین سرویس‌های وبلاگ‌نویسی فارسی است. این سامانه به کاربران اجازه می‌دهد بدون نیاز به دانش برنامه‌نویسی، به‌راحتی یک سایت محتوا محور شخصی برای خود بسازند و مطالبشان را منتشر کنند.

مزایای بلاگفا:

• رایگان بودن

• محیط ساده و کاربرپسند

• امکان انتخاب قالب‌های مختلف برای ظاهر وبلاگ

• قابلیت درج تصویر، لینک و ویدیو

• جامعه کاربری گسترده

«نوشتن، پلی است میان اندیشه و عمل.»

رالف والدو امرسون

🧩 بخش دوم: مراحل ساخت اکانت در بلاگفا

1. ورود به سایت:
   وارد نشانی اینترنتی www.blogfa.com شوید.

2. ایجاد وبلاگ جدید:
   در صفحه اصلی، دو گزینه اصلی مشاهده خواهید کرد؛ ایجاد وبلاگ جدید و ورود به بخش مدیریت. در ابتدا جهت ثبت نام باید روی گزینه‌ی «ایجاد وبلاگ جدید» کلیک کنید. (دفعات بعد هر کدام از اعضای گروه جهت ورود به پیشخان وبلاگ حود و درج محتوا باید از گزینه مورود به بخش مدیریت اقدام کرده و با نام کاربری و رمز عبور خود وارد شود.)

3. پر کردن فرم ثبت‌نام:
   اطلاعات زیر را وارد نمایید:

   • نام کاربری: (این نام، آدرس وبلاگ شما خواهد بود؛ مثلاً name.blogfa.com) نام کاربری باید همان نام گروه باشد و در صورت نیاز کد کلاس به انتهای آن اضافه شود. نام کاربری باید تنها از حروف انگلیسی و اعداد و بدون هیچ گونه علائم و فاصله باشد.

   • رمز عبور: رمزی امن و قابل یادآوری انتخاب کنید. این رمزترکیبی از حروف کوچک و بزرگ انگلیسی، اعداد و علائم باشد و تنها در اختیار افراد گروه قرار گیرد. جهت تایید و جلوگیری از اشتباه رمز، مجدد در باکس بعد آن را تکرار کنید.

   • ایمیل معتبر: برای بازیابی رمز عبور و ارتباط‌های بعدی لازم است. همچنین پس از ثبت نام یک ایمیل از بلاگفا ارسال میشود که باید با تایید آن حساب کاربری خود را فعال نمایید.

   • عنوان وبلاگ: عنوانی انتخاب کنید که نشان‌دهنده موضوع وبلاگ شما باشد (مثل: یادداشت‌های من، آموزش فناوری و …). در اینجا هر تیم نام گروه خود و کلاس خود را به فارسی وارد کند.

   • شرح وبلاگ: چند جمله درباره هدف یا محتوای وبلاگ بنویسید. (ضروری نیست)

   • نویسنده وبلاگ: نام سازنده اکانت وبلاگ درج شود.

   • منطقه زمانی: مورد پیش فرض یعنی همان تهران انتخاب گردد.

4. تأیید قوانین و ایجاد وبلاگ:
   گزینه‌ی «قوانین را خوانده‌ام» را تیک بزنید و سپس روی «ایجاد وبلاگ» کلیک کنید.

✅ پس از چند ثانیه، وبلاگ شما ساخته می‌شود و می‌توانید وارد صفحه مدیریت آن شوید. در این مرحله باید ابتدا ایمیل خود را بررسی کرده و با زدن روی لینک تایید ارسالی اکانت خود را تایید کند. سپس با مشاهده پیام فعال سازی حساب کاربری و از طریق ورود به بخش مدیریت وارد وبلاگ خود شوید.

⚙️ بخش سوم: آشنایی با محیط مدیریت وبلاگ

در صفحه مدیریت، گزینه‌های مهم زیر را می‌بینید:

• ارسال مطلب جدید: برای نوشتن و انتشار مقاله‌ها

• ویرایش مطالب: برای حذف یا اصلاح نوشته‌های قبلی

• نویسندگان وبلاگ: برای افزودن یا حذف نویسندگان

• تنظیمات وبلاگ: تغییر عنوان، توضیحات، قالب و امکانات وبلاگ

• پیوندها (لینک‌ها): اضافه کردن لینک‌های دلخواه

• نظرات: مشاهده و مدیریت نظرهای بازدیدکنندگان

• و…

🎨 بخش چهارم: شخصی‌سازی ظاهر وبلاگ

در پنل مدیریت (میز کار) بلاگفا و در بخش تنظیمات و دیگر اگر امکانات، از بخش «انتخاب قالب» می‌توانید ظاهر وبلاگ خود را تغییر دهید. علاوه بر انتخاب قالب و اعمال تغییرات رنگ و… بر روی موارد پیش فرض موجود می توانید از کدهای اختصاصی جهت شخصی سازی بیشتر را از سایر وبسایت‌ها دانلود و در بخش مربوطه جایگزین نمایید. (این مورد بعدا آموزش داده خواهد شد.)

نکاتی برای شخصی‌سازی بهتر:

• قالبی انتخاب کنید که خوانا و ساده باشد.

• از رنگ‌های چشم‌نواز و فونت مناسب استفاده کنید.

• در بخش «تنظیمات وبلاگ»، عنوان و توضیحات را ویرایش کنید تا بازدیدکنندگان بدانند وبلاگ شما درباره چیست.

• می‌توانید تصویر پس‌زمینه، لوگو یا عکس شخصی خود را اضافه کنید.

«نظم، نیمی از موفقیت است.»

ارسطو

👥 بخش پنجم: ساخت اکانت برای نویسندگان

از آنجاییکه هر گروه متشکل از چند نفر هست و قرار است با هم در یک وبلاگ بنویسند، می‌توانید از قابلیت افزودن نویسنده در بلاگفا استفاده کنید. در بلاگفا امکان نوشتن وبلاگ توسط چند نویسنده و به صورت مستقل و تحت نظارت مدیر وبلاگ ( وبلاگ گروهی) وجود دارد. در وبلاگهای گروهی هر نویسنده امکان نوشتن مطالب خود را داشته و تنها به نوشته های خود جهت ویرایش یا حذف آن دسترسی دارد و امکان تغییر کلمه عبور مدیر وبلاگ یا دیگر نویسندگان را نداشته و یا نمیتواند وبلاگ را حذف کند. البته مدیر وبلاگ میتواند به نویسندگان وبلاگ دسترسی بیشتری برای مدیریت وبلاگ را بدهد و بطور مثال به ایشان امکان ویرایش یا انتخاب قالب وبلاگ را بدهد.
برای استفاده از امکانات وبلاگ تیمی کافیست مدیر و نویسنده اصلی وبلاگ پس از ورود به بخش مدیریت بلاگ گزینه نویسندگان بلاگ را انتخاب کنید و سپس نام کاربری ، کلمه عبور و دیگر مشخصات را برای نویسنده جدید وارد کنید. همچنین فهرستی از دیگر نویسندگان تعریف شده در وبلاگ در پایین فرم نمایش داده خواهد شد که امکان ویرایش و یا حدف آنها نیز وجود دارد.

موردی که در تعریف نویسندگان بایستی در نظر گرفته شود حقوق نحوه دسترسی آنها به دیگر امکانات بلاگ است برای مثال می توانید دسترسی نویسنده وبلاگ را به بخش پیوندهای وبلاگ و یا قالب وبلاگ مسدود کنید و یا اینکه فقط یک کاربر تعریف کنید که بتوانید قالب وبلاگ را ویرایش کند و امکان درج و ویرایش مطالب وبلاگ را نداشته باشد.

نویسندگان وبلاگ میتوانند پس از ورود به بخش مدیریت کلمه عبور خود را تغییر دهند و یا اینکه مدیر وبلاگ نیز میتوانند کلمه عبور آنها را در بخش “نویسندگان وبلاگ” تغییر دهد. در صورتی که در هنگام ویرایش مشخصات نویسندگان کلمه عبور جدیدی وارد نشود همچنان کلمه عبور قبلی آن کاربر محفوظ و قابل استفاده است. نویسنده اصلی و موسس وبلاگ میتوانند همانند قبل فقط نام کاربری ( که همان بخش اول آدرس وبلاگ است) را وارد کند مثلا برای وبلاگ demo.blogfa.com نام کاربری همان demo خواهد بود.اما دیگر نویسندگان کافیست نام کاربری خود و سپس حرف @ و در آخر نام وبلاگ (بخش اول آدرس وبلاگ) را وارد کنند. بطور مثال نویسنده با نام کاربری arash برای ورود به وبلاگ demo.blogfa.com کافیست در بخش نام کاربری تایپ کند arash@demo

مراحل افزودن نویسنده:

1. وارد پنل مدیریت وبلاگ شوید.

2. از منوی سمت راست، گزینه‌ی نویسندگان وبلاگ را انتخاب کنید.

3. روی افزودن نویسنده جدید کلیک کنید.

4. اطلاعات نویسنده را وارد نمایید:

   • نام کاربری (ایمیل نویسنده): باید نویسنده در بلاگفا ثبت‌نام کرده باشد.

   • سطح دسترسی:

     • نویسنده: فقط می‌تواند پست ارسال کند.

     • مدیر: می‌تواند مطالب دیگران را ویرایش کند و تنظیمات وبلاگ را تغییر دهد.

5. در پایان روی ثبت تغییرات کلیک کنید.

🔹 هر نویسنده با ورود به حساب کاربری خود می‌تواند پست‌هایش را بنویسد و منتشر کند، بدون دسترسی به اطلاعات دیگر نویسندگان.

✍️ بخش ششم: نوشتن اولین مقاله

1. از منوی سمت راست، گزینه نوشته جدید را انتخاب کنید.

2. در بخش عنوان مطلب، عنوان نوشته خود را وارد نمایید.

3. در بخش متنی، خلاصه‌ای دو الی چهار خطی از مقاله خود را تایپ کنید.

4. با زدن بر روی گزینه ادامه نوشته (ادامه مطلب)، یک باکس و بخش متنی جدید باز خواهد شد که باید متن اصلی مقاله خود را از مقدمه گرفته تا حسن ختام و نتیجه گیری در آن تایپ کنید. می توانید از جعبه ابزار آن جهت چیدمان متن، برجسته سازی متن، اندازه قلم، درج تصویر و لینک و… استفاده کنید. می‌توانید از تصویر (جهت درج تصویر باید از سایت های واسط دیگری استفاده کرده و عکس خود را در آن آپلود کنید و لینک آن را در وبلاگ خود به کمک ابزارک تصویر در باکس متنی قرار دهید) یا نقل‌قول (می تواند یک سخن مرتبط یا حتی قسمتی برجسته از میان متن مقاله باشد) نیز استفاده کنید.
5. در بخش برچسب‌های نوشته، سه تا پنج کلمه کلیدی مرتبط با مقاله خود را وارد کنید (همانند هشتگ در فضای مجازی).

6. در پایان روی ثبت مطلب و انتشار در وبلاگ کلیک کنید. (دقت کنید تیک قبت موقت را برداشته باشید تا وبلاگ به نمایش عمومی درآید.)

«با همکاری، کوه‌ها جابه‌جا می‌شوند؛ اما با تک‌روی، حتی سنگی هم برداشته نمی‌شود.»

هگل

🧠 تمارین

1. هر گروه یک نام و سرپرست انتخاب و یک وبلاگ گروهی در بلاگفا بسازید.

2. برای هر عضو، حساب کاربری ایجاد کرده و او را به‌عنوان نویسنده اضافه کنید.

3. مقالات ذکر شده در مقاله قبل (جلسه قبل) برای پایه به صورت فردی در وبلاگ گروه درج شود.

نکته بسیار مهم: جهت درج مقاله فردی، موضوع مقاله خود را همراه با ذکر توضیحات تکمیلی (مانند مقاله با ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ کلمه، استفاده از سرفصل‌های … و…، همراه با یک خلاصه دو خطی از مقاله و سه تا پنج کلمه کلیدی مرتبط از ابزارهای هوش مصنوعی (مانند chatgpt.com و copilot.microsoft.com) بخواهید.

«کسی که قلم در دست می‌گیرد، در واقع چراغی در ذهن خود روشن می‌کند و راهی تازه برای دیگران می‌گشاید.»

جبران خلیل جبران

برنامه آموزشی دو ماه آتی نیز به زودی در همین وبسایت/وبلاگ منتشر حواهد شد.

موفق و سربلند باشید…